|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
Fabryka Samochodów Rolniczych „Polmo” w Poznaniu miała swoje korzenie w zakładach, które powstały jeszcze w okresie międzywojennym — początki działalności w Antoninku datuje się na 1929 rok, gdy uruchomiono odlewnię i produkcję części do wozów i przyczep. Po II wojnie światowej zakład funkcjonował w różnych strukturach i stopniowo przekształcał się w przedsiębiorstwo zajmujące się naprawą i produkcją pojazdów.
W historii zakładu kluczowe znaczenie miały lata 1950.–1970. W maju 1953 roku działały tu Wielkopolskie Zakłady Naprawy Samochodów (WZNS), które z czasem stały się podstawą pod produkcję samochodu dostosowanego do potrzeb rolnictwa. Prace nad takim pojazdem rozpoczęto na początku lat 70., a pierwsze prototypy i serie próbne były montowane jeszcze gdy działały zakłady naprawcze.
Pierwsze seryjne egzemplarze samochodu przeznaczonego dla rolnictwa, znanego pod nazwą Tarpan, opuściły bramy zakładu pod koniec 1972 roku. W 1973 roku produkcja liczyła kilkaset sztuk, w następnych latach rosła, a konstrukcja była stopniowo udoskonalana.
Oficjalna transformacja organizacyjna nastąpiła 1 lipca 1975 roku, kiedy wydzielono Fabrykę Samochodów Rolniczych „Polmo” jako samodzielny zakład (FSR). W kolejnych latach do struktury włączano także powiązane przedsiębiorstwa i wydziały z regionu (np. zakłady współpracujące w Gnieźnie, Swarzędzu, Złotowie). W szczytowym okresie zatrudnienie i skala produkcji były znaczące jak na lokalny przemysł motoryzacyjny.
Główne wyroby FSR to serie samochodów oznaczane jako FSR Tarpan (produkowane w latach 1973–1991) oraz późniejszy model Tarpan Honker (wdrażany od końca lat 80. i produkowany w zakładzie do połowy lat 90.). Konstrukcje te były projektowane z myślą o użytkowaniu w rolnictwie i w warunkach terenowych, stąd prosta i wytrzymała budowa oraz możliwość współpracy z przyczepami i innym osprzętem rolniczym.
Transformacja ustrojowa i rynkowa po 1989 roku oraz trudne warunki konkurencji sprawiły, że produkcja FSR systematycznie malała. W 1993 roku na terenie zakładu została zawarta umowa typu joint venture związana z powstaniem Volkswagen Poznań (Volkswagen AG) — na tej podstawie rozpoczęto na terenie dawnego FSR montaż samochodów osobowych i dostawczych w ramach współpracy z koncernem. W połowie lat 90. struktura własnościowa i model produkcji uległy kolejnym zmianom.
W wyniku restrukturyzacji i przejęć przedsiębiorstwo ostatecznie przestało funkcjonować w pierwotnej formie — Fabryka Samochodów Rolniczych została zlikwidowana na początku 1996 roku, a część praw i aktywów (łącznie z liniami produkcyjnymi na terenie zakładu) przeszła pod kontrolę Volkswagena i innych podmiotów, a produkcja Tarpanów i Honkerów była stopniowo ograniczana lub przenoszona. Prawa do produkcji modeli Honker przejęły później inne podmioty (m.in. firmy powiązane z Daewoo przy próbach montażu w Lublinie).
Fabryka Samochodów Rolniczych „Polmo” to zakład o korzeniach sięgających 1929 roku, który jako niezależna fabryka (FSR) działał oficjalnie od połowy lat 70. XX wieku. Najbardziej znane produkty to FSR Tarpan i Tarpan Honker. Transformacje ustrojowe i rynkowe lat 90. doprowadziły do zakończenia działalności w formie FSR w 1996 roku oraz do przejęcia części majątku przez Volkswagena. Dziedzictwo fabryki jest dokumentowane w muzeach i w lokalnych opracowaniach historycznych.
Fotografia główna | Narodowe Archiwum Cyfrowe
- Aleja Krasińskiego – widoczny m.in. Spółdzielczy Dom Handlowy. Z lewej samochód Tarpan 233. Widoczna tabliczka wskazująca drogę do przejścia podziemnego z dopiskiem „Protestujemy!” i za nią zagrodzone łańcuchem przejście dla pieszych.
Dziękujemy za odwiedziny, przeczytanie artykułu i zainteresowanie historią polskich firm oraz rodzimej myśli technicznej. Staramy się w przystępny sposób przypominać o zapomnianych markach, produktach i ludziach, którzy za nimi stoją. Zachęcamy do śledzenia kolejnych materiałów i dzielenia się nimi – każda forma wsparcia pomaga nam rozwijać ten projekt.