|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
Zespół Filmowy „Syrena” był państwowym zespołem produkcyjnym działającym w ramach systemu kinematografii Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Powstał w 1955 roku, w okresie kiedy po reorganizacji przemysłu filmowego tworzono zespoły filmowe jako podstawowe jednostki produkcji. Model ten zakładał, że grupa twórców skupiona wokół kierownika artystycznego będzie odpowiadać zarówno za poziom artystyczny filmów, jak i za dobór realizowanych tematów. „Syrena” funkcjonowała do 1968 roku, kiedy została zlikwidowana w wyniku kolejnych zmian organizacyjnych w polskim filmie.
Pierwszym kierownikiem artystycznym zespołu był Jerzy Zarzycki, reżyser aktywny jeszcze przed wojną, a po 1945 roku związany z odbudowującą się kinematografią. Po nim, na początku lat sześćdziesiątych, funkcję tę przejął Stanisław Wohl – operator, reżyser i pedagog, jeden z ważnych przedstawicieli środowiska filmowego tego czasu. Istotną rolę w pracy zespołu odgrywali także kierownicy literaccy, odpowiedzialni za rozwój scenariuszy i opiekę merytoryczną nad projektami. W „Syrenie” funkcję tę pełnili m.in. Jerzy Andrzejewski oraz Jerzy Pomianowski, co pokazuje, że zespół korzystał z zaplecza znanych pisarzy i intelektualistów.
Profil produkcyjny „Syreny” był zróżnicowany. Zespół realizował filmy fabularne przeznaczone do dystrybucji kinowej, a z czasem także produkcje telewizyjne. W jego dorobku znajdują się zarówno lekkie filmy obyczajowe i komediowe, jak i utwory podejmujące poważniejsze tematy społeczne czy historyczne. Do najbardziej znanych filmów powstałych w „Syrenie” należą między innymi „Ewa chce spać” z 1957 roku, „O dwóch takich, co ukradli księżyc” z 1962 roku oraz „Lekarstwo na miłość” z 1965 roku. Są to tytuły, które na trwałe weszły do historii polskiego kina popularnego.
Szczególnie istotnym obszarem działalności zespołu była produkcja seriali telewizyjnych w latach sześćdziesiątych, kiedy telewizja zaczęła odgrywać coraz większą rolę w kulturze masowej. W ramach „Syreny” powstawały seriale, które do dziś należą do najbardziej rozpoznawalnych w historii polskiej telewizji. Zespół był producentem takich tytułów jak „Wojna domowa” oraz „Stawka większa niż życie”, a także uczestniczył w produkcji „Czterech pancernych i psa”. Te realizacje miały ogromny zasięg społeczny i w dużym stopniu ukształtowały obraz telewizji tamtej epoki.
W drugiej połowie lat sześćdziesiątych, za kierownictwa Stanisława Wohla, w „Syrenie” realizowano także filmy bardziej problemowe, odnoszące się do doświadczeń stalinizmu i do powojennej historii Polski. Część z nich miała skomplikowane losy cenzuralne, a ich premiery bywały opóźniane o kilka lat. Przykładami są „Ręce do góry” Jerzego Skolimowskiego czy „Słońce wschodzi raz na dzień” Henryka Kluby. Obecność takich projektów pokazuje, że zespół nie ograniczał się wyłącznie do bezpiecznej produkcji rozrywkowej, lecz uczestniczył w szerszych debatach artystycznych i światopoglądowych swoich czasów.
Likwidacja Zespołu Filmowego „Syrena” nastąpiła w 1968 roku, w okresie głębokich napięć politycznych i zmian w polityce kulturalnej państwa. Źródła historyczne nie wskazują jednej prostej przyczyny tej decyzji; była ona raczej elementem szerszej reorganizacji systemu zespołów filmowych oraz ograniczania autonomii środowisk twórczych pod koniec lat sześćdziesiątych. Po zamknięciu „Syreny” jej twórcy i pracownicy trafiali do innych zespołów lub instytucji filmowych.
Dziś Zespół Filmowy „Syrena” funkcjonuje głównie jako pojęcie historyczne, obecne w bazach filmograficznych, archiwach oraz opracowaniach poświęconych dziejom polskiej kinematografii. Jego znaczenie nie polega na istnieniu samej instytucji, lecz na dorobku filmowym, który pozostaje dostępny i nadal jest oglądany. „Syrena” stanowi dobry przykład zespołu filmowego, którego historię można odtworzyć na podstawie dokumentów, filmografii i archiwów, bez potrzeby sięgania po uproszczenia czy legendy.
Fotografia główna | Narodowe Archiwum Cyfrowe
- Aktorzy serialu w mundurach czołgistów na scenie – od lewej Janusz Gajos, Włodzimierz Press, Roman Wilhelmi, Małgorzata Niemirska. Widoczny również reżyser serialu Konrad Nałęcki (1. z prawej), autor powieści „Czterej pancerni i pies” płk Janusz Przymanowski (2. z prawej, w mundurze) i konferansjer, aktor Mieczysław Gajda (1. z lewej, w ciemnym garniturze).
Dziękujemy za odwiedziny, przeczytanie artykułu i zainteresowanie historią polskich firm oraz rodzimej myśli technicznej. Staramy się w przystępny sposób przypominać o zapomnianych markach, produktach i ludziach, którzy za nimi stoją. Zachęcamy do śledzenia kolejnych materiałów i dzielenia się nimi – każda forma wsparcia pomaga nam rozwijać ten projekt.