|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
Antoni Norbert Patek urodził się 14 czerwca 1811 lub 1812 roku w Piaskach Szlacheckich na Lubelszczyźnie w rodzinie drobnej szlachty. W dzieciństwie przeniósł się z rodzicami do Warszawy, gdzie po śmierci ojca jako nastolatek musiał sam dbać o utrzymanie rodziny. W wieku około 17 lat wstąpił do 1. Pułku Strzelców Konnych, z którym walczył w powstaniu listopadowym 1830–1831. W czasie działań został dwukrotnie ranny, awansował na podporucznika i otrzymał Złoty Krzyż Orderu Virtuti Militari za odwagę. Po klęsce powstania, podobnie jak wielu innych uczestników, opuścił kraj i udał się na emigrację, początkowo do Francji. Na emigracji pomagał także innym powstańcom, m.in. organizując szlak ewakuacyjny z Prus do Francji z polecenia generała Józefa Bema.
Po przybyciu do Francji Patek zajmował się różnymi zajęciami, w tym pracą w drukarni, handlem winem i likierami, a także pobierał lekcje malarstwa. To właśnie we Francji rozpoczął się jego kontakt z rzemiosłem artystycznym oraz wtórnie – z zegarmistrzostwem. Przenosząc się następnie do Genewy w Szwajcarii, zaczął wykorzystywać swoje umiejętności artystyczne i przedsiębiorcze: kupował gotowe mechanizmy zegarkowe, oprawiał je w ozdobne koperty i sprzedawał z zyskiem. Początkowo były to zegarki kieszonkowe o bogatych zdobieniach, często zamawiane przez polskich emigrantów czy patriotów.
W 1839 roku Patek podjął decyzję o utworzeniu zegarmistrzowskiej działalności w Genewie. Wspólnie z innym polskim emigrantem i uczestnikiem Powstania Listopadowego, Franciszkiem Czapkiem – z pochodzenia Czechem i doświadczonym zegarmistrzem – założył manufakturę Patek, Czapek & Cie. Firma zaczęła produkować zegarki, głównie na zamówienie, często bogato zdobione, łącząc elementy artystyczne z mechaniką. Przedsiębiorstwo było niewielkie i zatrudniało zaledwie kilku pracowników, a roczna produkcja sięgała kilkuset egzemplarzy kieszonkowych zegarków.
Po kilku latach współpraca między Patkiem a Czapkiem zaczęła się rozpadać, między innymi z powodu różnic w wizji rozwoju działalności. W efekcie w 1845 roku spółka uległa zmianie: Patek zaprosił do współpracy Adriena Philippe’a, francuskiego zegarmistrza znanego z wynalezienia mechanizmu nakręcania zegarka za pomocą koronki, bez konieczności stosowania kluczyka. W nowej konfiguracji firma działała pod nazwą, która od 1851 roku utrzymała się do dzisiaj jako Patek Philippe & Co. – jeden z najbardziej znanych producentów zegarków na świecie. Wspólnikiem finansowym i handlowym w tej fazie był m.in. Wincenty Gostkowski.
Działalność firmy Patek Philippe rozwijała się przez kolejne lata przez nawiązywanie kontaktów handlowych poza Szwajcarią, w tym m.in. w Anglii, Stanach Zjednoczonych i Rosji, co przynosiło nowe zamówienia i poszerzało rynek. Produkowane czasomierze zdobywały uznanie także na międzynarodowych wystawach, a marka zyskała klientów z europejskich elit.
Patkowi nieobce były również sprawy społeczne i emigracyjne. Pozostał aktywny w środowisku polskim na obczyźnie, wspierając polskich uchodźców, uczestniczył w organizacjach emigracyjnych, w tym w zakładaniu instytucji takich jak Biblioteka i Czytelnia Polska w Genewie, angażował się w pomoc po powstaniu styczniowym i był członkiem różnych stowarzyszeń społecznych. Za swoje zasługi, także w kontekście działalności katolickiej w protestanckiej Szwajcarii, został odznaczony tytułem hrabiowskim przez papieża Piusa IX.
Antoni Patek pozostał na emigracji do końca życia. Zmarł 1 marca 1877 roku w Genewie i został pochowany na tamtejszym cmentarzu Châtelaine. Po jego śmierci firma kilkukrotnie zmieniała właścicieli, a od 1929 roku należy do rodziny Sternów, która prowadzi ją do dziś pod nazwą Patek Philippe SA. Marka ta zachowała reputację producenta luksusowych, precyzyjnych zegarków, z uznaniem cenionych przez kolekcjonerów i znawców na całym świecie.
Dziękujemy za odwiedziny, przeczytanie artykułu i zainteresowanie historią polskich firm oraz rodzimej myśli technicznej. Staramy się w przystępny sposób przypominać o zapomnianych markach, produktach i ludziach, którzy za nimi stoją. Zachęcamy do śledzenia kolejnych materiałów i dzielenia się nimi – każda forma wsparcia pomaga nam rozwijać ten projekt.