|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
Fabryka E. Wedel została założona w 1851 roku w Warszawie przez Karola Ernsta Wedla (Karl Ernst Wedel), niemieckiego cukiernika, który otworzył niewielki sklep przy ul. Miodowej z czekoladą i karmelami oraz pierwszą małą manufakturą czekolady. Jego syn Emil (Emil Albert Friedrich Wedel, 1841–1919) przejął firmę jako prezent ślubny w 1862 roku. W 1894 przeniósł ją do nowej kamienicy przy ul. Szpitalnej — adres, który do dziś kojarzony jest z marką Wedel.
W okresie międzywojennym firma dynamicznie się rozwijała. Jan Wedel – syn Emila – zbudował nowoczesną fabrykę na warszawskim Kamionku (ul. Zamoyskiego), uruchomioną pod koniec lat 20., która stała się jednym z najbardziej nowoczesnych zakładów cukierniczych w ówczesnej Polsce. Fabryka oferowała szereg udogodnień socjalnych dla pracowników: żłobek, przedszkole, stołówkę, przychodnię lekarską i dentystyczną, teatr, chór, klub sportowy „Rywal”, a nawet wypoczynkowe kolonie i ogródki działkowe.
W 1936 roku firma wprowadziła na rynek jedną ze swoich najpopularniejszych marek — Ptasie Mleczko — piankę waniliową oblaną czekoladą. W tamtym czasie stosowano również nowoczesne formy promocji — fabryka wykorzystywała samolot RWD-13 do zrzucania ulotek i reklamy z powietrza.
Okres II wojny światowej to czas ogromnych trudności. Produkcja była kontynuowana, m.in. dla ludności i armii. Jan Wedel wspierał działania konspiracyjne, fundował wypiek chleba i zapewniał ratunek dla mieszkańców okupowanej Warszawy. Niestety zabudowania fabryczne uległy zniszczeniu w czasie Powstania Warszawskiego.
Po wojnie fabryka została nacjonalizowana i przemianowana na Zakłady Przemysłu Cukierniczego im. 22 Lipca, jednak pomimo oficjalnej nazwy, komunistom nigdy nie udało się całkowicie wyrugować marki Wedel – produkty nadal opatrzone były klasycznym logo. Jan Wedel został usunięty z zakładu i w efekcie trafił na listę osób pozbawionych wstępu.
Transformacja ustrojowa po 1989 roku przyniosła reprywatyzację. W 1991 roku sprzedaż znaczących pakietów akcji firmy przejął amerykański koncern PepsiCo; marka następnie trafiła na Giełdę Papierów Wartościowych. W kolejnych latach zakład czekoladowy został sprzedany brytyjskiemu Cadbury Schweppes.
W 2010 roku, w wyniku fuzji Cadbury z Kraft Foods i nacisku Komisji Europejskiej, marka Wedel została sprzedana japońsko-koreańskiej Grupie Lotte — transakcja zakończyła się w czerwcu lub we wrześniu 2010 roku. Pomimo zmiany właściciela, Lotte deklarowała autonomiczne prowadzenie marki oraz zachowanie tradycyjnego charakteru produkcji.
Ta zmienność właścicieli – od spadkobierców, przez inwestorów zagranicznych, giełdę, koncerny międzynarodowe – prowadziła do kontrowersji. Spadkobiercy czuli, że ich prawa były pomijane, co rodziło zarzuty o nieetyczne działania, a częste zmiany właścicielskie budziły pytania o przyszłość firmy i jej polski charakter.
Obecnie fabryka przy ul. Zamoyskiego w Warszawie wciąż działa, a marka E. Wedel pozostaje symbolem słodkiej tradycji w Polsce – zarówno za sprawą fabryki, jak i popularnych Pijalni Czekolady, funkcjonujących od 2004 roku w różnych miastach. W 2021 roku, firma Wedel zatrudniała około 1232 osoby.
Fotografie | Narodowe Archiwum Cyfrowe
- Sklep firmowy E. Wedel w Krakowie – widok zewnętrzny
- Uczestnicy uroczystości poświęcenia nowego sklepu E. Wedel. Widoczni m.in.: dr Józef Jan Wedel, projektant wnętrza Leon Denicki, ks. infułat Józef Kuligowski
- Fabryka wyrobów cukierniczych „E. Wedel” w Warszawie
Dziękujemy za odwiedziny, przeczytanie artykułu i zainteresowanie historią polskich firm oraz rodzimej myśli technicznej. Staramy się w przystępny sposób przypominać o zapomnianych markach, produktach i ludziach, którzy za nimi stoją. Zachęcamy do śledzenia kolejnych materiałów i dzielenia się nimi – każda forma wsparcia pomaga nam rozwijać ten projekt.