|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa-Książka-Ruch” (w skrócie RSW) była jednym z najważniejszych podmiotów funkcjonujących w systemie medialnym Polski Ludowej. Powstała 1 stycznia 1973 roku z połączenia kilku istniejących wcześniej instytucji: RSW „Prasa”, wydawnictwa „Książka i Wiedza” oraz Przedsiębiorstwa Upowszechniania Prasy i Książki „Ruch”. Jej utworzenie było decyzją polityczną i pozostawało bezpośrednio związane z działalnością Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, która sprawowała kontrolę nad mediami w państwie.
RSW pełniła funkcję faktycznego monopolisty na rynku prasy i w dużej mierze także książki. W jej strukturach znajdowały się redakcje gazet, drukarnie oraz rozbudowana sieć kolportażu. Dzięki temu kontrolowała cały proces – od przygotowania treści po ich dystrybucję. Wydawała m.in. najważniejsze tytuły prasowe epoki, takie jak „Trybuna Ludu”, a także różnego rodzaju publikacje, kalendarze czy materiały kulturalne.
Istotnym elementem funkcjonowania RSW było jej powiązanie z systemem politycznym. Spółdzielnia stanowiła jedno z głównych źródeł finansowania PZPR. Przekazywała partii znaczne środki finansowe, zarówno w formie dywidend, jak i poprzez różne mechanizmy pośrednie. Jednocześnie korzystała z uprzywilejowanej pozycji ekonomicznej, m.in. ulg podatkowych czy preferencyjnych kredytów.
Znaczenie RSW wykraczało poza samą działalność wydawniczą. Była ona jednym z narzędzi realizacji polityki informacyjnej państwa i kontroli nad obiegiem informacji. W realiach PRL media były podporządkowane władzy, a RSW odgrywała w tym systemie kluczową rolę jako organizator i nadzorca rynku prasowego.
Pod koniec lat 80. wraz z kryzysem systemu politycznego zaczęły się zmiany w funkcjonowaniu spółdzielni. Już przed 1989 rokiem podejmowano działania prowadzące do przekształceń organizacyjnych i wyodrębniania części majątku. Po rozwiązaniu PZPR sytuacja własnościowa RSW stała się niejasna i była przedmiotem sporów.
Ostatecznie RSW została zlikwidowana na mocy ustawy z 22 marca 1990 roku. Proces likwidacji wiązał się z podziałem jej majątku, który obejmował m.in. drukarnie, nieruchomości i sieć dystrybucji. Decyzje dotyczące tego podziału budziły kontrowersje i do dziś są przedmiotem analiz.
W ujęciu historycznym RSW „Prasa-Książka-Ruch” jest przykładem centralnie sterowanego koncernu medialnego, ściśle powiązanego z władzą polityczną. Jej działalność dobrze pokazuje sposób funkcjonowania mediów w systemie niedemokratycznym oraz skalę instytucjonalnej kontroli nad informacją w Polsce w okresie PRL.
Fotografie | Narodowe Archiwum Cyfrowe
- Kolejka przed punktem sprzedaży RSW „Prasa Książka Ruch”. Z prawej zakład optyczny N. Zakrzewskiego. Pośrodku widoczne kobiety z wózkami dziecięcymi.
- Plakat reklamujący Młodzieżową Agencję Wydawniczą RSW Prasa-Książka-Ruch
Dziękujemy za odwiedziny, przeczytanie artykułu i zainteresowanie historią polskich firm oraz rodzimej myśli technicznej. Staramy się w przystępny sposób przypominać o zapomnianych markach, produktach i ludziach, którzy za nimi stoją. Zachęcamy do śledzenia kolejnych materiałów i dzielenia się nimi – każda forma wsparcia pomaga nam rozwijać ten projekt.