|
Getting your Trinity Audio player ready…
|
Pewex, czyli Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego, było siecią sklepów działającą w Polsce w okresie PRL, która specjalizowała się w sprzedaży towarów zagranicznych za dewizy – głównie dolary amerykańskie oraz specjalne bony towarowe, tzw. bony PeKaO. Sieć została powołana do życia w 1972 roku jako państwowe przedsiębiorstwo handlowe. Jej działalność miała na celu m.in. ściągnięcie do budżetu państwa twardej waluty, która była wówczas towarem deficytowym i niezbędnym do zakupu towarów na rynkach zagranicznych.
Pewex był odpowiedzią władz PRL na ograniczony dostęp do zagranicznych produktów w oficjalnym obiegu handlowym. W sklepach tej sieci można było kupić towary importowane, często niedostępne nigdzie indziej: alkohole, papierosy, kosmetyki, ubrania, elektronikę, słodycze, kawę czy sprzęt gospodarstwa domowego. Co ważne, były to produkty pochodzenia zachodniego – z Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Włoch, Francji czy Japonii. Dostępność tych towarów, choć ograniczona dla przeciętnego obywatela PRL, czyniła sklepy Pewex miejscem wyjątkowym na tle powszechnych niedoborów w normalnym handlu detalicznym.
Zakupy w Pewexie możliwe były tylko za dolary lub bony towarowe – specjalne certyfikaty, które można było nabyć w Banku Pekao w zamian za dewizy. Polacy, którzy nie mieli dostępu do walut obcych, nie mogli legalnie korzystać z oferty sklepu. Najczęściej klienci Pewexu to osoby otrzymujące przekazy dolarowe od rodzin z zagranicy lub pracujący za granicą sezonowo. Bony PeKaO miały na celu ograniczenie obiegu gotówki w walutach i zatrzymanie dolarów w państwowych rękach.
Sieć rozwijała się intensywnie w latach 70. i 80., osiągając szczyt popularności w okresie pogłębiających się trudności gospodarczych PRL. W 1989 roku istniało ponad 800 placówek pod szyldem Pewex w całym kraju. Zmiany polityczno-gospodarcze po 1989 roku – w tym wprowadzenie gospodarki wolnorynkowej, zniesienie reglamentacji i otwarcie rynku na zagraniczne towary – sprawiły, że działalność Pewexu zaczęła tracić rację bytu. Sklepy straciły swoją wyjątkowość, a powszechny dostęp do towarów importowanych sprawił, że sieć nie mogła już konkurować z dynamicznie rozwijającym się handlem prywatnym.
W latach 90. przedsiębiorstwo zostało sprywatyzowane, jednak nie zdołało utrzymać się na rynku. Ostatecznie działalność sklepów Pewex zakończyła się w 2003 roku. Choć sama marka zniknęła z ulic polskich miast, pozostała w pamięci wielu Polaków jako symbol niedostępnego luksusu w czasach niedoboru i reglamentacji.
Dziękujemy za odwiedziny, przeczytanie artykułu i zainteresowanie historią polskich firm oraz rodzimej myśli technicznej. Staramy się w przystępny sposób przypominać o zapomnianych markach, produktach i ludziach, którzy za nimi stoją. Zachęcamy do śledzenia kolejnych materiałów i dzielenia się nimi – każda forma wsparcia pomaga nam rozwijać ten projekt.